مرکز خبرنگاران افغانستان در گزارش سالانه خود، وضعیت آزادی رسانهها و خبرنگاران در افغانستان را در سال ۲۰۲۵ «تیره، محدودکننده و نگرانکننده» توصیف کرده و گفته است که فضای رسانهای کشور در این سال بهشدت تحت کنترل و سرکوب قرار داشته است.
بر بنیاد این گزارش، در جریان سال ۲۰۲۵ دستکم ۲۰۵ رویداد خشونت و نقض آزادی رسانهها در افغانستان ثبت شده است. این رویدادها شامل دو مورد کشتهشدن خبرنگاران، سه مورد زخمیشدن، و ۱۶۶ مورد تهدید علیه رسانهها و خبرنگاران میباشد. همچنین، در این مدت ۳۴ خبرنگار بازداشت شدهاند که به گفته مرکز خبرنگاران افغانستان، پنج تن از آنان همچنان در زندان بهسر میبرند.
این مرکز میگوید که در ۱۲ ماه گذشته، فشارهای فزاینده اداره طالبان بر رسانهها، منجر به تشدید سانسور، خودسانسوری و خفقان رسانهای شده است. در گزارش آمده است که نهادهای امنیتی و اطلاعاتی طالبان با اعمال دستورالعملهای سختگیرانه، دامنه فعالیت رسانهها را بهشدت محدود کرده و بسیاری از موضوعات اجتماعی، سیاسی و حقوق بشری عملا به خطوط سرخ خبری تبدیل شدهاند.
مرکز خبرنگاران افغانستان با اشاره به نشر اعترافهای اجباری برخی خبرنگاران زندانی، این اقدام را نقض آشکار حقوق حرفهای و انسانی خبرنگاران دانسته است. به گفته این نهاد، پخش چنین اعترافهایی در رسانهها، بخشی از سیاست ایجاد ترس و ارعاب در میان جامعه رسانهای کشور است.
در بخش دیگری از گزارش، وضعیت زنان خبرنگار بهگونه ویژه مورد بررسی قرار گرفته است. این مرکز گفته است که جلوگیری از حضور زنان خبرنگار در نشستهای خبری مقامهای ارشد طالبان، محدودیت در رفتوآمد کاری آنان و سانسور صدای زنان خبرنگار در نشستهای خبری زنده، نمونههای بارز تبعیض شدید جنسیتی در عرصه رسانهای افغانستان بهشمار میرود؛ تبعیضی که به گفته این نهاد، در تاریخ رسانهای کشور پیشینه نداشته است.
مرکز خبرنگاران افغانستان تاکید کرده است که این محدودیتها نهتنها دسترسی مردم به اطلاعات آزاد و مستقل را کاهش داده، بلکه آینده رسانههای آزاد و حرفهای در کشور را نیز با خطر جدی مواجه ساخته است. این نهاد از جامعه جهانی، سازمانهای مدافع آزادی بیان و نهادهای حقوق بشری خواسته است که وضعیت خبرنگاران و رسانهها در افغانستان را بهگونه جدی زیر نظر داشته و برای حمایت از آزادی رسانهها اقدامهای عملی انجام دهند.
این همه در حالیست،که طالبان پس از بازگشت دوباره به قدرت در افغانستان، محدودیتهای گستردهای بر فعالیت رسانهها و خبرنگاران وضع کردهاند؛ محدودیتهایی که به گفته نهادهای رسانهای، روزبهروز دامنه آن گسترش یافته و فضای کاری خبرنگاران را بیش از پیش ناامن و بسته ساخته است.
گزارشگر: شهناز سعیدی
