نویسنده: تایب احمد
این روزها هرکجا نگاه کنیم، یک نهاد یا سازمان تازه به نام حقوق بشر یا دادخواهی افغانستان بهوجود آمده است.
هرچند در نگاه اول خوب بهنظر میرسد و میتواند تجلی بیداری مردم، بهخصوص فعالان حقوق بشری باشد که میخواهند برای حقوق نقض شده شان کاری کنند. اما وقتی دقیقتر نگاه کنیم، میبینیم مشکل اصلی جای دیگری است: این نهادها با هم هماهنگ نیستند، هرکدام کار خودشان را میکند و حتی تعدادی از اینها نمیداند اولویت مشترک در میان چیست.
وقتی دهها سازمان بدون هماهنگی، هرکدام برای خودش حرف میزنند، نتیجه این میشود که صدای واحدی از افغانستان به گوش دنیا نمیرسد. بهجای اینکه نیرو را جمع کنند و یکصدا حرف بزنند، وقت و انرژیشان صرف رقابت با یکدیگر میشود. این دقیقاً همان مشکلی است که در حکومتهای قبلی افغانستان هم وجود داشته است؛ هرکس دنبال منافع خودش بود نه منافع مردم.
حالا همان الگو را در بیرون از کشور در میان فعالان مدنی هم میبینیم.
نبود برنامه مشترک باعث شده خیلی از فرصتهای خوب بینالمللی هم هدر برود مثلاً نشستهای سازمان ملل، جلسات حقوق بشر، یا حتی رسانههای بزرگ جهانی که بهصورت رایگان به فعالان افغانستانی میدان میدهند تا صدایشان را بلند کنند.
این فرصتها هست، اما استفاده از آنها منظم نیست.
حالا سؤال جدی این است: آیا واقعاً هدف این نهادها کمک به زنان و دخترانی است که زیر فشار طالبان در محدودیتهای سخت و نفسگیر زندگی میکنند و از کار، تحصیل و زندگی اجتماعی ماندهاند؟ یا اینکه خیلی از این فعالیتها بیشتر برای این است که خودِ سازمان یا خودِ فرد سرِ زبانها بماند، بودجه بگیرد یا در رسانهها دیده شود؟
وقتی به رقابتها و اختلافهای داخلی میان همین فعالان نگاه میکنیم، متأسفانه جواب روشن است: خیلیها بیشتر دنبال جایپای خودشاناند تا دنبال حل مشکل مردم.
از این وضعیت دو نتیجه بد را میشود متصور بود. اول اینکه دنیا کمکم از اینهمه صدای پراکنده و بینظم خسته میشود و دیگر جدی نمیگیرد.
دوم و مهمتر، زنان و دخترانی که واقعاً قربانی هستند، همچنان بدون یک نماینده قوی و صدای متحد باقی میمانند؛ در حالیکه همه ادعا میکنند برای همینها کار میکنند.
اگر این نهادها واقعاً میخواهند مفید باشند، باید یکبار برای همیشه بنشینند، با هم هماهنگ شوند، اولویتها را مشخص کنند، و از فرصتهای بینالمللی با برنامه و پیوسته استفاده کنند، نه پراکنده و مقطعی.
در غیر این صورت، همه این تلاشها فقط یک نمایش خواهد بود، نه یک حرکت واقعی برای حقوق مردم بخصوصی زنان و دختران بازمانده از تحصیل و زندگی که در انتظار اند کسانی صدای محرومیت شده برای شان دادخواهی انجام بدهد.
