تداوم سرکوب نظام‌مند حقوق بشر در افغانستان طی سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶

گزارش ” حسین رحیمی”

«یوناما» برای بازه زمانی از تاریخ جنوری ۲۰۲۶ تا ماه مارچ ۲۰۲۶میلادی را نشر کرده است. تصویری از تداوم سرکوب نظام‌مند حقوق بنیادین در افغانستان را ارائه می‌دهد. در ادامه، خلاصه کامل‌تری از محورهای اصلی این گزارش تقدیم شما میکنیم.

۱. حقوق زنان و دختران

این حوزه همچنان در کانون محدودیت‌های شدید قرار دارد:

* آموزش: ممنوعیت تحصیل دختران و زنان بالاتر از صنف ششم وارد پنجمین سال متوالی شده است. بر اساس آمارهای یونسکو، حدود ۲.۲ میلیون دختر از حق تحصیل محروم مانده‌اند

۲.دسترسی به خدمات: در ولایت‌/استان هایی مانند ارزگان، پکتیا و قندهار، دستورالعمل‌های سخت‌گیرانه‌ای برای مراکز درمانی صادر شد که زنان بدون «محرم» را نپذیرند. همچنین برای کارکنان زن در این بخش‌ها، الزام به داشتن محرم برای تردد و حضور در محل کار وضع شد.

۳. محدودیت‌های‌ اجتماعی:نیروهای امر به معروف و نهی از منکر، زنان را در معابر عمومی به‌دلیل عدم رعایت پوشش موردنظر (چادر یا حجاب کامل) بازداشت، توقیف یا از وسایل نقلیه پیاده کردند. مواردی گزارش شده که زنان تا زمان رسیدن خانواده‌هایشان با پوشش «مورد تأیید» در کنار جاده نگه داشته شده‌اند.

۴. سازمان ملل:ممنوعیت ورود کارمندان و مراجعین زن به دفاتر سازمان ملل متحد که از سپتامبر ۲۰۲۵ آغاز شده بود، در پایان مارس ۲۰۲۶ به بیش از ۲۰۰ روز تداوم رسیده است.

۵. عدالت کیفری و مجازات‌های بدنی:

استفاده از مجازات‌های بدنی به عنوان ابزار کنترل اجتماعی همچنان رایج است. یوناما در این سه ماه، ۳۱۲ مورد مجازات بدنی قضایی (مانند شلاق در ملأ عام) را ثبت کرده است.

از این تعداد، ۲۶۹ مورد مرد، ۳۹ مورد زن و ۴ مورد پسر نوجوان بوده‌اند.

۶. بازداشت‌های خودسرانه و برخورد بد با شهروندان:

بسیاری از این برخوردها توسط نیروهای امر به معروف و نهی از منکر صورت می‌گیرد.

آمار بازداشت‌ها: حداقل ۳۳۶ مورد بازداشت یا توقیف خودسرانه ثبت شده است. دلایل برخورد:بیشتر موارد بازداشت به بهانه‌هایی نظیر سبک پوشش زنان، کوتاه بودن ریش مردان، مدل مو و یا شنیدن موسیقی رخ داده است .

بدرفتاری: ۵۹ مورد بدرفتاری توسط نیروهای مسئول در هنگام بازداشت یا بازجویی مستند شده است.

۷. برخورد با مقام‌های پیشین و امنیت:

گزارش حاکی از تداوم تهدیدات علیه افرادی است که با دولت پیشین یا نیروهای امنیتی سابق همکاری داشته‌اند.

موارد ثبت‌شده:حداقل ۲۳ مورد بازداشت خودسرانه، ۹ مورد شکنجه یا بدرفتاری فیزیکی و ۵ مورد قتل هدفمند علیه این افراد مستند شده است که نشان‌دهنده نبود امنیت جانی برای مخالفان یا همکاران دولت پیشین است.

۸. آزادی بیان و رسانه‌ها:

فضای فعالیت برای خبرنگاران و رسانه‌ها به شدت محدودتر شده است.

تعلیق فعالیت: رسانه‌هایی مانند «راه فردا تی‌وی» و «رادیو خصوصی خوشحال» در این دوره گزارش، تعلیق شدند.

۹.بازداشت خبرنگاران:

* تعدادی از کارکنان رسانه‌ای که از تابستان ۲۰۲۵ بازداشت شده بودند، تا پایان مارس ۲۰۲۶ همچنان در حبس باقی مانده اند.