گزارش “حسین رحیمی ”
دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در تازهترین گزارش خود هشدار داد که در سه ماه گذشته، طالبان بیش از ۳۰ محل عبادت متعلق به شیعیان اسماعیلی را در ولایت بدخشان مسدود کردهاند. این اقدام بخش زنجیرهای از فشارهای مذهبی و اجتماعی است که این اقلیت با آن روبرو هستند.
طبق دادههای دقیق یوناما، مکانهایی که تحت مسدودسازی قرار گرفتهاند به شرح زیر است:
ولسوالی زیباک: ۱۴ جماعتخانه
ولسوالی اشکاشم: ۱۴ جماعتخانه
ولسوالی واخان: ۲ جماعتخانه
مجموع: دستکم ۳۰ محل عبادت.
گزارش یوناما حاکی از آن است که عملیات مسدودسازی توسط مأموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان و با همکاری سایر نهادهای حکومتی این گروه انجام شده است.
طالبان مدعی شدهاند که این جماعتخانهها دارای «محراب» هستند و طبق تفسیر آنها، این مکانها نباید به عنوان جماعتخانه استفاده شوند، بلکه باید صرفاً بهعنوان «مسجد» (مطابق با مذهب حنفی) مورد استفاده قرار گیرند.
وزارت خارجه طالبان در پاسخ به پرسشهای یوناما، مدعی شد که این اقدامات «تصمیمات اداری جداگانه» است و وضعیت تمامی این مکانها یکسان نیست. آنها مدعی شدند که
برخی از این مکانها در گذشته مسجد بودهاند.
برخی دیگر مکانهای مسکونی یا غیرعبادی محسوسی هستند.
این گزارش تنها یک حادثه انفرادی نیست، بلکه بخشی از روند مستمر فشار بر شیعیان اسماعیلی پس از بازگشت طالبان به قدرت است. یوناما در گزارشهای پیشین خود به موارد زیر اشاره کرده بود:
فشار برای تغییر مذهب: گزارشهای مستند از اجبار برخی از اسماعیلیان به تغییر مذهب و گرویدن به مذهب حنفی.
تنگنای اجتماعی: محدود شدن حق عبادت و آزادی مذهبی که مستقیماً با اصول حقوق بشر بینالمللی در تضاد است.
این گزارش نشان میدهد که در ولایتهای شمالی و شمالشرقی افغانستان (مانند بدخشان)، طالبان در حال بازتعریف فضاهای مذهبی برای انطباق کامل با دیدگاههای فقهی حنفی خود هستند. مسدودسازی جماعتخانهها نه تنها حق عبادت اسماعیلیان را سلب میکند، بلکه با حذف “محراب” و تبدیل مکانها به مسجد، عملاً تلاش برای حذف هویت مذهبی این اقلیت از فضای عمومی محسوب میشود.
