نویسنده “زینب کوهستانی ”
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) اعلام کرد که طی کمتر از سه سال گذشته، حدود ۶ میلیون شهروند افغانستان از کشورهای همسایه به کشورشان بازگشته‌اند.
این نهاد بین‌المللی این پدیده را یکی از گسترده‌ترین و بی‌سابقه‌ترین جابه‌جایی‌های جمعیتی در دهه‌های اخیر توصیف کرد.
بر اساس آمارهای منتشرشده، روند بازگشت گسترده شهروندان از سپتامبر ۲۰۲۳ آغاز شد که بخش اعظم آن‌ها از مرزهای ایران و پاکستان وارد افغانستان شده‌اند. آمارهای سازمان ملل حاکی از آن است که تنها در سال ۲۰۲۵، حدود ۲.۹ میلیون نفر از این بازگشت‌کنندگان به کشور بازگشته‌اند.
با این حال، گزارش‌های این نهاد نشان می‌دهد که بسیاری از این جابه‌جایی‌ها برخلاف میل افراد، در نتیجه فشارها، سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی و روند اخراج اجباری در کشورهای میزبان صورت گرفته است.
کمیساریای عالی پناهندگان ضمن تأکید بر لزوم داوطلبانه، ایمن و با حفظ کرامت انسانی بودن روند بازگشت، نسبت به پیامدهای این جابه‌جایی هشدار داد.
این نهاد خاطرنشان کرد که بازگشت گسترده جمعیت در شرایطی رخ می‌دهد که افغانستان با بحران‌های عمیق اقتصادی، فقر مطلق، بی‌کاری، کمبود مسکن و محدودیت شدید در دست‌رسی به خدمات اساسی مانند آموزش و صحت مواجه است.
در نهایت، سازمان ملل با اشاره به فشار مضاعف بر جوامع محلی و زیرساخت‌های عمومی افغانستان، خواستار حمایت گسترده‌تر جامعه جهانی شد. این نهاد تأکید کرد که بدون کمک‌های بین‌المللی، پاسخ‌گویی به نیازهای میلیون‌ها فرد بازگشته، با چالش‌های جدی و بحرانی روبرو خواهد بود.
